Nhà văn Nhật Chiêu và thế giới của sự huyền nhiệm

Nhật Chiêu là nhà nghiên cứu chuyên viết biên khảo về văn hóa Nhật Bản và văn hóa phương Đông. Nhật Chiêu ngấp nghé tuổi lục tuần nhưng ông lại được giới yêu văn học đánh giá rằng ông là nhà văn trẻ. Qủa đúng là ở lĩnh vực nghiên cứu văn học và dịch thuật thì Nhật Chiêu là người có thâm niên nhưng ở công việc sáng tác truyện ngắn thì ông lại là người mới dấn thân mới khoảng mấy năm. Chất trẻ của Nhật Chiêu chính là ở sự tìm kiếm và tạo dựng thế giới truyện ngắn với cái nhìn mới mẻ về hiện thực cuộc sống và hiện thực tâm linh của con người. Hai tập truyện ngắn: “Người ăn gió và qủa chuông bay đi”“Mưa mặt nạ” của Nhật Chiêu đã hé lộ một phong cách truyện ngắn mang đậm dấu ấn truyện ngắn hậu hiện đại. Truyện ngắn của Nhật Chiêu bộc lộ cái nhìn vượt qua ranh giới của thực tại để khai phá một thực tại mới theo quan niệm của nhà văn. Truyện ngắn của ông đầy rẫy yếu tố ẩn dụ và ông chính là người viết cổ-tích-hiện-đại theo cảm quan của chủ nghĩa hậu hiện đại.

Truyện ngắn của Nhật Chiêu giống như bản hòa tấu của những âm thanh huyền nhiệm của đất trời, thiên nhiên và vũ trụ. Truyện ngắn của ông đa thanh về giọng điệu, cách nhìn và tư tưởng của nhà văn thường hướng về sự biến ảo của sự vật, thế giới. Nhật Chiêu cho rằng: “Nghệ thuật là ảo thực tương duyên”. Tôi cho rằng thế giới truyện ngắn của Nhật Chiêu chính là sự hòa quyện, tương giao giữa yếu tố ảo và thực, giữa cái trần tục và sự huyền nhiệm của đất trời. Trong truyện ngắn: “Mưa mặt nạ” có đoạn viết: “Khi chúng tôi vào trong nhà thì không còn ánh nến cháy nào, nhưng trong bóng tối có hai vật sáng lấp lánh lượn bay, đó là hai chiếc mặt nạ khóc và cười mà tôi và Man đã treo trên vách, giờ đang rập rờn nhảy múa và tỏa sáng trong bóng đêm…. Cái nhìn của nhà văn trong các truyện ngắn của Nhật Chiêu hướng về ranh giới mong manh giữa thật và ảo, cái phi lý và cái có lý. Văn xuôi của ông thấm đẫm chất thơ do nhà văn hướng cái nhìn ảo hóa về cái hồn lung linh của sự vật. Truyện ngắn của Nhật Chiêu là sự phức hợp giữa văn xuôi và thơ, giữa tự sự và trữ tình. Những câu thơ, bài thơ xen kẽ giữa những đoạn văn không chỉ mở rộng không gian nghệ thuật mà còn tạo nên sự đa thanh, phức điệu của các yếu tố nghệ thuật trong truyện ngắn của ông. Cái nhìn của Nhật Chiêu hướng về cõi huyền nhiệm của hồn người của giấc mơ thăm thẳm nên truyện ngắn của ông thấm đẫm chất thơ, lung linh và huyền ảo. Tiêu biểu như các truyện ngắn: “Cánh bèo”, “Chợ đằng Đông”, “Đom đóm, “Hương thơm của nước”,”Salon của Chúa Trời”…

Nhật Chiêu luôn khám phá, đi tìm một hình thức, một biên độ mới, một cấu trúc mới của truyện ngắn. Truyện ngắn của ông như những bước chân dò dẫm trên đường, không rõ hướng đi, không cần xác định nơi sẽ đến. Nhật Chiêu cho rằng, ông hướng về một nghệ thuật động, một thứ văn chương động, và do đó truyện ngắn của ông thuộc một thể loại tự sự động. Truyện ngắn của Nhật Chiêu như một câu hỏi lớn, như một bài thơ văn xuôi đa thanh như những điều chưa xác định, như một công án thiền treo lơ lửng giữa không gian. Truyện ngắn đối với ông chính là sự khám phá bản ngã, khám phá và tìm kiếm phong cách ngôn ngữ nghệ thuật của mình và cái hồn bí ẩn của sự vật. Truyện ngắn của ông đầy rẫy những điều phi lý và phía sau những điều phi lý ấy chính là cái lý của tình cảm và nhận thức của con người về bản chất của sự vật. Nhật Chiêu khám phá tiếng vọng của bản ngã. Cuộc đối thoại giữa các nhân vật trong truyện ngắn của ông thường chính là tiếng vọng của cái tôi thẳm sâu của nhà văn và cái tôi của nhân vật hòa quyện, đan cài lẫn nhau. Truyện ngắn của Nhật Chiêu phân mảnh, đứt đoạn giống như những mảnh gương chiếu rọi vào nhau. Câu văn của ông ngập ngừng, đứt đoạn và nhảy vọt về ý tưởng tạo nhiều bất ngờ, thú vị cho người đọc.

Truyện ngắn của Nhật Chiêu tràn đầy sự hoan ca như trò chơi huyền nhiệm của tạo hóa. Văn chương đối với ông cũng chính là trò chơi nhằm tạo dựng sự huyền nhiệm của thế giới tâm linh con người trong thế giới của nghệ thuật.

Mỹ Tho, 02-2009

Võ Tấn Cường

About nhatchieu

- Nhà Văn Nhật Chiêu (04/03/1951): Giảng viên tại Đại học KHXH và NV Tp Hồ Chí Minh Việt Nam. - Lĩnh vực nghiên cứu: về văn học Nhật Bản và thế giới, đã viết nhiều sách và truyền cảm hứng về văn học cho rất nhiều thế hệ học trò - Tác phẩm đã in: Nhiều sách nghiên cứu văn học và tác phẩm văn chương
This entry was posted in NGUỒN VĂN, VỀ NHẬT CHIÊU and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s